Nhện đỏ: Đặc điểm hình thái, cách gây hại và biện pháp phòng trị

Nhện đỏ là loài côn trùng có thể gặp ở trên nhiều loại cây trồng khác nhau, gây hại ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây trồng. Cùng tìm hiểu rõ hơn về loài nhện đỏ và biện pháp phòng trị, phòng ngừa loài nhện này như thế nào thông qua bài viết sau.

Đặc điểm hình thái, sinh học của nhện đỏ Tetranychus sp

Nhện đỏ Tetranychus là loài công trùng có tên khoa học là Tetranychus sp, họ Tetranychidae, bộ  Acarina. Đây là loài nhện có thể gặp ở trên nhiều loại cây trồng. Có rất nhiều loài nhện đỏ nhưng đều có những đặc điểm chung sau:

Hầu hết, nhện đỏ có thân nhỏ khoảng 0,4mm, thành trùng đực có kích thước nhỏ hơn chỉ khoảng 0,3mm. Toàn thân nhện đỏ được phủ một lớp lông thưa, có màu đỏ, xanh hoặc trắng, 2 bên thân mình có đốm đen. Nhện đỏ có 8 chân, thành trùng nhện đỏ có màu vàng nhạt hoặc hơi ngả màu xanh lá cây. Khi nhìn xuyên qua cơ thể có thể nhìn được 2 đốm đậm bên trong, đó là nơi chứa thức ăn. Sau khi bắt cặp, thành trùng cái sẽ đẻ từ 2 – 6 ngày và mỗi một nhện đỏ cái đẻ khoảng 70 trứng.

nhện đỏ Tetranychus sp

Vòng đời của nhện đỏ

Nhện đỏ sinh trưởng và phát triển qua 5 giai đọa với chu kỳ khoảng 20 – 40 ngày, khả năng sinh sản của nhện đỏ là vô tính hoặc hữu tính. Vòng đời nhện đỏ gồm: Trứng, Ấu trùng, Nhộng I, Nhộng II và Trưởng thành. Cụ thể như sau:

  • Giai đoạn trứng: Kích thước trứng rất nhỏ khoảng 0,14mm, hình củ hành hoặc hình cầu, bóng láng, đẻ ở sát gân lá, thường nằm dưới mặt lá. Sau 4 – 5 ngày trứng chuyển từ trong suốt sang dạng kem và nở.
  • Giai đoạn ấu trùng: Ấu trùng nhện đỏ có kích thước to hơn trứng một chút, có 3 đôi chân. Ấu trùng nở thành trùng đực thay da 2 lần, ấu trùng nở thành trùng cái thay da 3 lần. Chúng dùng vòi hút tế bào chất, chất dinh dưỡng ở gân lá. Giai đoạn này ấu trùng phát triển trong khoảng 5 ngày.
  • Giai đoạn nhộng I (protonymph): Sau 5 ngày, ấu trùng lột xác bước sang giai đoạn nhộng 1, phát triển thêm 1 đôi chân nữa, có màu xanh hoặc trắng và có tơ quanh thân.
  • Giai đoạn nhộng II (deutonymph): Sau 2 – 5 ngày nhộng I bước sang giai đoạn nhộng II, quá trình lột xác này sẽ phân biệt được rõ nhện đỏ cái và nhện đỏ đực dựa vào kích thước con cái to hơn, bụng to tròn hơn con đực.
  • Giai đoạn trưởng thành: Sau 1 – 3 ngày thì giai đoạn nhộng II bước sang giai đoạn trưởng thành. Giai đoạn này, nhện đỏ sẽ tấn công mạnh mẽ, gây hại cho cây trồng cực nhanh.

Thời gian từ giai đoạn trứng đến trưởng thành từ 7 – 14 ngày và thời gan sống của nhện đỏ trưởng thành có thể kéo dài đến 22 ngày. Có nhiều thế hệ trùng lặp trong năm.

Vòng đời của nhện đỏ

Những yếu tố môi trường ảnh hưởng tới mật độ nhện đỏ

Trong mùa khô, nhiệt độ cao và độ ẩm thấp, nhện đỏ Tetranychidae có tốc độ sinh sản rất cao. Bên cạnh đó, khả năng sinh sản của nhện đỏ còn thay đổi theo cây ký chủ, dinh dưỡng, cũng như sự hiện diện của thiên địch.

Yếu tố chính tác động đến mật độ nhện đỏ là nhiệt độ. Nhiệt độ thay đổ chậm hoặc nhanh làm giảm số lượng của chúng.

Ngoài ra, độ ẩm cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến mật độ của loài nhện đỏ. Độ ẩm cao trong thời gian dài sẽ làm giảm sự tăng trưởng của quần thể nhện đỏ vì ảnh hưởng đến việc đẻ trứng, nở trứng và sự sống của ấu trùng non.

Mưa cũng làm giảm quần thể nhện đỏ, bởi mưa to làm tăng độ ẩm khiến tốc độ sinh sản giảm và rửa trôi cả nhện nhỏ.

Cách gây hại của nhện đỏ Tetranychus sp.

Nhện đỏ có miệng chích hút như mũi kim. Chúng đâm miệng vào thân cây, ban đầu là ở mặt dưới lá. Đa số các loài nhện đều tạo ra màng tơ mỏng bao thành một lớp ở mặt dưới lá nên trông lá có màu trắng. Chúng sinh sống và gây hại chủ yếu ở mặt dưới lá. Cả ấu trùng và nhện đỏ trưởng thành đều ăn biểu bì, chích hút mô dịch của lá cây khi lá cây ở giai đoạn bánh tẻ trở đi làm mất đi màu xanh tự nhiên của lá. Mặt trên của lá vàng loang lổ, mặt dưới lá có những vết trắng lấm tấm như bụi cám, nhìn kỹ mới thất có lớp tơ rất mỏng. Có khoảng 18 – 20 tế bài bị hủy/phút.

Khi quần thể nhện đỏ tăng trưởng, phân bố khắp bề mặt lá cả bề mặt trên, lá cây bị phồng rộp rồi cằn lại, vàng, thô cứng, sau sẽ khô, làm giảm năng suất và chất lượng cây trồng. Nếu mật độ nhện đỏ cao, cả cành non cũng sẽ bị tấn công, cành cũng bị khô và chết.

Nhện đỏ gây hại làm hoa bị hại có thể bị thui, rụng, còn quả bị vàng, sạm và nứt khi quả lớn. Ngoài ra, nhện đỏ cũng có thể truyền bệnh virus cho cây trồng.

Cách gây hại của nhện đỏ Tetranychus sp.

Biện pháp phòng trị nhện đỏ Tetranychus sp.

Để phòng trị nhện đỏ, bạn có thể áp dụng những biện pháp sau:

Biện pháp canh tác, kỹ thuật

  • Không trồng quá dầy khiến vườn um tùm, tán bị che phủ nhiều. Đối với cây cảnh, cây bonsai thì không trồng và đặt chậu quá sát nhau
  • Kiểm tra lá thường xuyên, đặc biệt từ giai đoạn lá bánh tẻ trở đi để phát hiện sớm và có biện pháp diệt nhện đỏ kịp thời.
  • Bó phân thành từng đợt, bón cân đối giữa lân, đạm, kali. Nếu nhện đỏ gây hại nhiều thì tăng cường bón phân kali và lân.
  • Cắt tỉa lá, cành không cần thiết trong tán cây để tán cây luôn được thông thoáng
  • Vào mùa khô tưới nước giữ ẩm cho cây
  • Vệ sinh vườn tược, loại bỏ triệt để tàn dư cây trồng
  • Tưới phun nước với áp lực cao để rửa trôi được nhện đỏ bám trên lá

Sử dụng bột

Đây là cách trị nhện đỏ hiệu quả được sử dụng rộng rãi hiện nay. Các loại bột có thể dùng như bột mì, bột gạo, bột sắn… Pha bột nước theo tỷ lệ 1 : 2 rồi khuấy tan. Khi nhện bị dính nước bột sẽ không di chuyển được, bột bám vào thân nhện khô lại sẽ bít lỗ thở khiến nhện chết.

Phun nước bột ngày hôm trước, hôm sau phải phun lại nước sạch rửa lá bởi bột cũng có thể làm tắc các lỗ khi của cây khiến cây không hô hấp được.

Trị nhện đỏ bằng tinh dầu bạc hà

Nhện đỏ cũng như các loài côn trùng khác không chịu được tinh dầu bạc hà bởi mùi nồng và cay khiến cho da, mắt của chúng bị tổn thương không gây hại được cho cây.

Cách dùng tinh dầu bạc hà trị nhện đỏ này chỉ phù hợp để đặc trị nhện nhỏ, mật độ ít.

Trị nhện đỏ bằng tinh dầu bạc hà

Trị nhện đỏ bằng nước rửa chén và dầu ăn

Sử dụng nước rửa chén và dầu ăn để trị nhện đỏ cũng là cách hiệu quả mà lại đơn giản. Bạn chỉ cần pha 1 muỗng nước rửa chén với 1 muỗng dầu ăn hòa với 3 lít nước rồi phun lên cây bị nhện đỏ tấn công. Nước rửa chén và dầu ăn sẽ khiến cho nhện bị dính lại và chết. Sau khi phun xong khoảng 10 – 15 phút thì cần phun lại bằng nước sạch tránh làm hại cây. Biện pháp này hiệu quả với diện tích bị hại không quá lớn.

Biện pháp sinh học, tự nhiên

Các loài thiên địch giúp hạn chế sự tăng trưởng của quần thể nhện đỏ như:

  • Nhện đỏ Galandromus (Metaseiulus) occidentalis có cùng kích thước với nhện gây hại nhưng có màu vàng nhạt hoặc nâu đỏ, thân không có chấm, khả năng diệt nhện đỏ gây hại của loài này không được cao lắm
  • Bọ rùa Stethorus sp.
  • Bọ trĩ ăn thịt
  • Bọ xít nhỏ Chysoperla carnea và Orius tristicolor
  • Bù lạch 6 chấm Scolothrips sexmaculatus có 3 chấm màu sậm ở trên cánh trước, có màu vàng chanh sáng đến nâu sậm

Những loài thiên địch này không chế nhện đỏ dưới ngưỡng gây hại cho cây trồng nên không cần dùng thuốc hóa học để tiêu diệt nhện đỏ

Biện pháp hóa học

Nhện đỏ là loài côn trùng rất nhỏ, sống gần gân lá nên rất khó trị bởi thuốc diệt khó tiếp xúc, ngoài ra, nhện còn tạo ra quần thể lớn, mật độ tăng nhanh. Do đó, khi sử dụng thuốc trừ nhện nhưng cần phần chú ý quần thể thiên địch.

Phun thuốc có hỗn hợp hoạt chất Chlorantraniliprole + Abamectin… Sử dụng luân phiên thuốc để tránh trường hợp nhện đỏ nhờn thuốc. Một số loại thuốc được sử dụng cho vườn cây như Ortus, Pegasus, Nissorun, dầu khoáng DC- Tron Plus, Comite, Kelthane. Thuốc được sử dụng cho bonsai, cây cảnh như Comite 73EC, Cascade 5EC, Ortus 5SC, Danitol 10EC, Nissuran 5EC, Pegasus 500SG…

Cần chú ý:

  • Nhện đỏ kháng thuốc cực nhanh nên phương pháp sinh học sẽ cho hiệu quả hơn phương pháp hóa học
  • Khi sử dụng thuốc trừ sâu cần phải thận trọng vì có thể tiêu diệt cả các loài thiên địch của nhện đỏ
  • Loại trừ nhện đỏ khá khó khăn nên cần phải kiên trì

Nhện đỏ là loài côn trùng gây hại làm ảnh hưởng đến chất lượng của cây trồng và năng suất trái. Do đó, nắm bắt được những thông tin cần thiết để có biện pháp loại trừ chúng càng sớm càng tốt.

>> Xem thêm:

  • Ruồi vàng đục quả là gì? Đặc điểm hình thái, tác hại và cách diệt hiệu quả
  • Ốc sên đặc điểm, lối sống và cách diệt hiệu quả 100%

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.